Khi Goldman Sachs tung ra báo cáo về sự thay đổi chiến lược cấp phép của các mô hình AI Trung Quốc, tôi không thể bỏ qua một điểm song song thú vị: câu chuyện đang diễn ra trong ngành AI lại giống hệt những gì chúng ta từng chứng kiến trong DeFi và mô hình kinh tế token – sự chuyển dịch từ "cộng đồng mở" sang "thuế giá trị".
Tuần trước, Ronald Keung – nhà phân tích tại Goldman Sachs – đã chỉ ra rằng việc Moonshot (Kimi) thắt chặt giấy phép cho phiên bản K3, yêu cầu các nhà cung cấp MaaS có doanh thu trên 20 triệu USD phải ký hợp đồng thương mại riêng, là một bước ngoặt. Các mô hình AI mã nguồn mở không còn "miễn phí để kiếm tiền" nữa. Điều này khiến tôi liên tưởng ngay đến cuộc tranh luận về "phân mảnh thanh khoản" trong DeFi – thực chất là một narrative do VC tạo ra để bán sản phẩm mới. Ở đây, câu chuyện "mở là tốt" đang bị các nhà phát triển mô hình bẻ cong để bảo vệ lợi nhuận.
Bối cảnh rất rõ: các mô hình AI mở (như K2) thực sự đã tạo ra một hệ sinh thái, nhưng đồng thời cũng bị các nền tảng đám mây lớn "ăn cắp" giá trị. Họ triển khai mô hình miễn phí, sau đó bán API cho khách hàng mà không chia sẻ lợi nhuận. Đây giống hệt vấn đề mà các giao thức tài chính phi tập trung (DeFi) gặp phải trong mùa hè 2020: thanh khoản bị "khai thác" bởi các bot và nhà cung cấp thanh khoản bị mất phí. Tôi đã từng phân tích công thức x * y = k trên Uniswap v2 và nhận ra rằng "phân mảnh thanh khoản" không phải là vấn đề kỹ thuật, mà là vấn đề phân phối giá trị. Moonshot cũng vậy: họ không muốn các ông lớn cloud kiếm tiền từ công sức của họ mà không trả phí.
Cốt lõi: Kimi K3 đưa ra một ngưỡng doanh thu 20 triệu USD – con số này không phải ngẫu nhiên. Dựa trên kinh nghiệm nghiên cứu thanh khoản xuyên biên giới của tôi, tôi thấy rằng Moonshot đã "shotgun" vào các đối tượng mục tiêu: chỉ các nền tảng đám mây hàng đầu (Alibaba Cloud, Tencent Cloud, ByteDance Volcano Engine) mới có thể tạo ra doanh thu 20 triệu USD từ việc bán API dựa trên K3 trong vòng 6-12 tháng. Điều này loại bỏ 99% nhà phát triển nhỏ và nhà cung cấp MaaS nhỏ lẻ, tập trung vào "cá lớn". Đây là một chiến lược "quản lý rủi ro" tinh vi: giữ chân cộng đồng nhỏ (vẫn free), trong khi ép các đối tác lớn phải ký hợp đồng béo bở.
**Nhìn góc contrarian: Tôi cho rằng đây không phải là "đóng cửa
