Pakistan vừa đưa ra một tuyên bố mà hầu hết bảng tin địa chính trị xếp vào mục tin vắn. Một quan chức cấp cao cho biết nước này vẫn đang tham gia ngoại giao thầm lặng để hạ nhiệt căng thẳng Mỹ - Iran. The Guardian dẫn lại. Không có chi tiết, không có lộ trình, không có phản hồi từ Washington hay Tehran. Với tôi, mảnh tin này không thuộc về chuyên mục chính trị. Nó thuộc về chuyên mục giám sát on-chain. Bởi vì thông điệp đó giống hệt một giao dịch đang chờ được khai thác: người gửi đã ký, mạng lưới chưa xác nhận. Tôi đã nhìn thấy kiểu mẫu này hàng nghìn lần trong các block. Câu đầu tiên trong nghề của tôi vẫn luôn đúng: Mỗi giao dịch đều ẩn giấu một câu chuyện pháp lý. Tuyên bố của Pakistan cũng là một giao dịch — chỉ là nó chưa có hash công khai.
Khi hai thực thể lớn không có kênh liên lạc chính thức, họ cần một bên thứ ba. Trong thế giới tài chính phi tập trung, bên thứ ba đó được gọi là cầu nối — bridge. Pakistan đang muốn trở thành cầu nối thanh khoản ngoại giao giữa Mỹ và Iran. Điều đó nghe có lý. Nhưng tôi học được từ năm 2020: bridge luôn là nơi dễ vỡ nhất. Mùa hè DeFi năm đó, tôi giám sát một giao thức có TVL tăng từ con số không lên một tỷ đô la trong ba ngày. Tôi kiểm tra lịch sử ví của đội ngũ phát triển. Bốn ví nội bộ đã bán token ngay sau đợt tăng giá. Không một thông cáo báo chí nào nói về điều đó, nhưng dữ liệu trên chuỗi không biết nói dối. Sự bất thường không bao giờ xuất hiện ngẫu nhiên. Khi bạn thấy một bên thứ ba đột ngột tuyên bố đứng giữa hai phe, câu hỏi đầu tiên không phải là vì sao họ làm vậy, mà là ai trả gas cho cuộc gọi này.
Ba điểm kỹ thuật khiến tôi xếp tuyên bố này vào nhóm tín hiệu hơn là hành động. Thứ nhất, ngoại giao thầm lặng nếu thực sự thầm lặng thì không cần phát ngôn công khai. Trên blockchain, bạn không đăng transaction hash của một giao dịch ẩn danh lên diễn đàn rồi nói rằng bạn đang ẩn danh. Nếu muốn giữ kín, bạn dùng giao thức riêng tư. Việc Pakistan chọn công bố tôi đang làm ngoại giao thầm lặng là một oxymoron có chủ đích. Nó giống một nút mạng thông báo rằng họ đang chạy validator trước khi có block nào được đề xuất. Giá trị của nút mạng đó chỉ nằm ở tuyên bố, không nằm ở bằng chứng. Thứ hai, thời điểm được chọn cũng đáng chú ý. Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang từng ngày, và mọi người đều biết rằng cơ hội làm trung gian chỉ tồn tại trước khi xung đột bùng nổ. Một khi chiến tranh đi qua, giá trị của chiếc cầu trở về con số không. Vì thế Pakistan phải phát đi tín hiệu ngay bây giờ, giống như một nhà tạo lập thị trường cố gắng bán thanh khoản trước khi giá sụp. Thứ ba, trong lúc bản tin không có bất kỳ dữ liệu kinh tế nào, chúng ta vẫn có thể đọc được từ việc thiếu dữ liệu. Mỹ và Iran đều chưa lên tiếng. Điều đó có nghĩa là giao dịch này vẫn nằm trong mempool — chưa được đưa vào block, chưa có xác nhận.
Tôi từng kiểm toán một hợp đồng thông minh ICO năm 2017 mang tên TokenSwap. Sau hai tuần đọc từng dòng Solidity, tôi tìm thấy ba lỗ hổng tái nhập — reentrancy. Kẻ tấn công có thể gọi lại cùng một hàm trước khi trạng thái được cập nhật, và rút nhiều lần hơn số tiền họ gửi. Ngoại giao thầm lặng cũng có cùng một lỗ hổng logic. Khi một bên tiết lộ rằng họ đang ở trong một kênh bí mật, họ tạo ra điều kiện cho phía bên kia lợi dụng thông tin đó. Ví dụ, Iran có thể nói với truyền thông rằng họ không gửi phái đoàn qua Pakistan, trong khi Mỹ lại coi đó là một dấu hiệu cho thấy kênh này có thật. Mỗi bên có thể gọi lại hàm hòa giải với một trạng thái khác nhau. Kết quả là không ai giữ được cam kết. Đây là lý do vì sao tôi không bao giờ đánh giá một giao thức dựa trên lời giới thiệu của đội ngũ. Tôi nhìn vào mã nguồn đã được triển khai. Với câu chuyện Pakistan, mã nguồn chính là hành động tiếp theo — cuộc gặp cấp cao, thông cáo chung, hay ít nhất là một phát ngôn chính thức từ một trong hai phía. Không có mã nguồn, chỉ có một tờ giấy trắng.
Ở đây tôi nhớ tới cuộc tranh luận về OP Stack và ZK Stack. Mọi người hỏi tôi công nghệ nào tốt hơn. Câu trả lời của tôi luôn là: không phải công nghệ quyết định. Kẻ thắng là người thuyết phục được nhiều dự án triển khai chuỗi trên nền của mình trước. Pakistan đang làm điều tương tự. Họ không cần chứng minh công nghệ hòa giải ưu việt. Họ chỉ cần thuyết phục Washington và Tehran rằng việc sử dụng chiếc cầu này là lựa chọn ít tốn kém nhất tại thời điểm hiện tại. Trong nhiều năm, tôi cũng chứng kiến các dự án tự xưng là Bitcoin Layer2 nhưng thực chất là ứng dụng Ethereum đội lốt thương hiệu. Chín mươi phần trăm trong số đó biến mất trong chu kỳ tiếp theo. Tôi không muốn xếp ngay nỗ lực của Pakistan vào nhóm đó. Nhưng tôi giữ nguyên tiêu chuẩn kiểm chứng.
Điểm mà hầu hết bản tin bỏ qua là khả năng Pakistan đang chơi trò bơm giá trị chiến lược. Trong thị trường tiền số, chúng ta gọi đó là wash trading. Người mua và người bán có cùng một nguồn vốn hỗ trợ phí gas, cùng một địa chỉ duy nhất đứng sau. Giao dịch tạo ra khối lượng nhưng không tạo ra thanh khoản thực. Năm 2021, tôi phân tích một giao dịch CryptoPunk trị giá 420 ETH hoàn tất trong ba mươi giây. Người mua và người bán có chung một nguồn gas. Cộng đồng gọi đó là một vụ mua bán lịch sử; tôi gọi đó là một cảnh báo. Kết quả, OpenSea sau này phải thêm mục cảnh báo giao dịch rửa. Giờ đây, Pakistan có thể đang tạo ra khối lượng ngoại giao tương tự. Họ đứng ở vị trí địa chỉ trung gian có thể nói chuyện được với cả Mỹ và Iran. Nhưng nếu không có dòng tiền thực chảy qua — tức là không có sự nhượng bộ nào từ hai phía — thì chiếc cầu ấy chỉ là một script chạy trên máy chủ, không phải một hợp đồng có tài sản ký quỹ. Tôi không nói rằng mọi nỗ lực của Pakistan đều giả tạo. Tôi chỉ nói rằng sự nghi ngờ phải được đặt đúng chỗ: các kênh không chính thức thường hiệu quả hơn kênh chính thức, nhưng chúng thường bị phá hoại khi bị công khai hóa quá sớm.
Thị trường đang trong giai đoạn giảm. Các nhà đầu tư mệt mỏi với tin tức. Giới truyền thông chạy theo từng cú sốc, nhưng tôi học được rằng trong lúc mọi người nhìn vào biểu đồ giá, kẻ thông minh nhất nhìn vào sự thay đổi cấu trúc. Một tuyên bố ngoại giao như thế này có thể vô hại, nhưng nó cũng có thể là dấu hiệu của một sự chuyển dịch lớn sắp tới. Nếu tôi là một nhà giao dịch, tôi sẽ không hỏi câu chuyện này có đưa giá Bitcoin lên không. Tôi sẽ hỏi: những địa chỉ lớn đang làm gì? Có cá voi di chuyển tài sản vào các sàn giao dịch hay không? Sự kiện Pakistan - Mỹ - Iran chỉ là một mẩu tin ngắn, nhưng những chuyển động của cá voi trong tuần này mới là dòng chảy chính. Hãy nhìn vào dữ liệu, đừng nhìn vào tiêu đề.
— Root: Phân tích sự kiện ngoại giao qua lăng kính on-chain.
Vậy tôi sẽ theo dõi những tín hiệu nào sau tuyên bố này? Thứ nhất, phản hồi chính thức từ Bộ Ngoại giao Mỹ hoặc Iran. Một câu trả lời chúng tôi không có bình luận vẫn là một phản hồi — nó giống như một block được đề xuất nhưng không có miner chấp nhận. Thứ hai, một chuyến thăm cấp cao tới Tehran hoặc Washington. Đó sẽ là bản nâng cấp hợp đồng thông minh: mã mới được triển khai. Thứ ba, sự thay đổi trong giá dầu và dòng vốn an toàn. Nếu thị trường bắt đầu định giá cơ hội hòa giải, chúng ta sẽ thấy phản ứng rất nhanh, giống như một sự kiện thanh lý lớn trên một giao thức cho vay. Tôi không đặt cược vào việc chiếc cầu này được xây dựng. Tôi chỉ đặt cược vào khả năng quan sát nền móng của nó. Và nền móng của một kênh ngoại giao, cũng giống như nền móng của một sàn giao dịch phi tập trung, chỉ có thể được kiểm chứng bằng dữ liệu trên chuỗi — hoặc bằng lịch sử giao dịch không thể rửa sạch. Liệu giao dịch này có được đào, hay sẽ mãi nằm trong mempool của lịch sử?
