Tuần này, một cuộc chiến mới nổ ra giữa hai nhân vật huyền thoại của Bitcoin: Adam Back và Peter Todd. Lý do? Một đề xuất tưởng chừng 'điên rồ': phá vỡ giới hạn 21 triệu Bitcoin. Todd muốn một phần thưởng khối vĩnh viễn, nhỏ nhưng không bao giờ kết thúc, để giữ an toàn cho mạng sau năm 2140. Back gọi đó là 'cái bẫy ngụy trang thành kỹ thuật'. Và câu chuyện này không chỉ là về con số, mà còn về tương lai của đồng tiền lớn nhất thế giới.
Hãy quay lại chút. Bitcoin hiện tại trả cho thợ đào theo hai cách: phần thưởng khối (subsidy) và phí giao dịch. Phần thưởng khối giảm một nửa mỗi 4 năm, và đến năm 2140 nó sẽ bằng 0. Sau đó, chỉ còn phí giao dịch. Vấn đề? Phí giao dịch biến động như sóng biển – có block chỉ vài USD, có block hàng trăm nghìn. Nếu phí không ổn định, thợ đào có động cơ để tổ chức lại chuỗi, đào lại các block có phí cao, thay vì xây dựng tiếp. Todd nói rằng một phần thưởng cố định, nhỏ, sẽ giết chết ham muốn đó.
Lập luận của Todd dựa trên một điểm kỹ thuật tinh tế: mất coin. Anh ta mô phỏng nguồn cung Bitcoin với tỷ lệ mất mát, và thấy rằng nó sẽ đạt đến một mức trần, bởi coin mất đi nhanh như coin mới sinh ra. Vì thế, anh ta gọi phát hành đuôi (tail emission) là một 'bộ ổn định', không phải lạm phát. Anh ta chỉ vào Monero – đồng coin đã chạy phần thưởng vĩnh viễn từ lâu, tỷ lệ lạm phát của nó đang tiến dần về 0. Tuần này, tài khoản Bitcoin++ conference đã đăng lại bài nói của Todd, và cuộc tranh luận bùng nổ.
Nhưng đây là điều mà hầu hết mọi người bỏ lỡ: thời điểm không quan trọng bằng cơ chế. Thợ đào hiện đang kiếm 3.125 bitcoin mỗi block, và còn gần 30 lần halving nữa. Mỗi lần, phần thưởng mỏng đi, trong khi phí vẫn như cục đá – lúc nhẹ lúc nặng. Nếu không có gì thay đổi, đến năm 2140, toàn bộ bảo mật của Bitcoin sẽ dựa vào phí. Một canh bạc mà Todd cho là không thể.
Adam Back, người sáng tạo Hashcash và là một trong những nhân vật có ảnh hưởng nhất Bitcoin, phản bác mạnh mẽ. Anh ta chỉ vào BIP-110 – bản nâng cấp gây tranh cãi năm 2026, cố gắng lọc dữ liệu không phải thanh toán ra khỏi block. BIP-110 thất bại thảm hại: chỉ đạt 2.53% hỗ trợ thợ đào, dưới ngưỡng 55% cần thiết. Back nói rằng chiến thuật tương tự đang được dùng để bán ý tưởng phá vỡ cap: 'Tìm cách kích hoạt và tập hợp mọi người vào mục tiêu nguy hiểm thông qua những câu chuyện sai lầm nhưng đơn giản.'
Back cảnh báo rằng việc thay đổi lịch trình phát hành sẽ thất bại còn nặng hơn BIP-110. Trey Sellers, một nhà bình luận Bitcoin, viết thẳng: 'Một hard fork về supply cap sẽ thất bại hoàn toàn, nếu không muốn nói là còn thảm hại hơn.' Michael Saylor cũng lên tiếng về tính trung lập của giao thức: khi quy tắc đồng thuận bị bẻ cong vì một phe, đó là con đường dẫn đến hỗn loạn.
Tuy nhiên, câu hỏi về bảo mật vẫn tồn tại, bất chấp chính trị. Các nhà phát triển Bitcoin Knots đã dành cả tháng 8 để tuyên bố mạng đang bị tấn công, trong khi các cuộc tranh luận về động cơ thợ đào lôi kéo cả cựu CTO Ripple David Schwartz. Nhưng có một điểm khác biệt lớn: BIP-110 là soft fork, chỉ cần sự hợp tác của thợ đào. Nâng cap là hard fork, mỗi người nắm giữ Bitcoin đều phải chấp nhận. Và ai sẽ chấp nhận? Hơn 400 triệu ví, từ những người mua lần đầu đến các tổ chức lớn như MicroStrategy, đều đang nắm giữ một tài sản với lời hứa '21 triệu là tối đa'. Phá vỡ lời hứa đó là phá vỡ niềm tin.
Khoan đã, hãy nhìn vào dữ liệu từ một góc khác. Todd có thể đúng về mặt toán học: mất coin sẽ tạo ra trần tự nhiên, và phát hành đuôi không phải lạm phát vĩnh viễn. Nhưng anh ta bỏ qua một yếu tố: con người. Bitcoin không chỉ là code, nó là một hiện tượng văn hóa – xã hội. Hàng triệu người đã mua Bitcoin vì câu chuyện 'khan hiếm kỹ thuật số'. Một khi bạn thay đổi câu chuyện đó, bạn mất tất cả. Back hiểu điều này, và đó là lý do anh ta gọi đó là bẫy.
Tôi đã theo dõi Bitcoin từ năm 2017, chứng kiến bao cuộc chiến: block size war, segwit, taproot, BIP-110. Nhưng chưa bao giờ có cuộc chiến nào động đến nền tảng thiêng liêng nhất: giới hạn 21 triệu. Nó giống như đụng đến 'Điều 1' của hiến pháp Bitcoin. Và tôi tin rằng, dù Todd có lý thuyết hay đến đâu, cuộc chiến này sẽ kết thúc giống như BIP-110: một nỗ lực thất bại, và những người ủng hộ sẽ chạy theo một altcoin riêng.
Nhưng câu chuyện chưa kết thúc. Phí có thể tự đủ để bảo mật mạng trong tương lai? Không ai sống đến năm 2140 để kiểm chứng. Nhưng có một điều chắc chắn: cuộc tranh luận này đã mở ra một vết nứt mới trong cộng đồng Bitcoin. Và nó cho thấy rằng, ngay cả khi bạn là một 'Bitcoin maxi' chân chính, bạn cũng có thể bị chia rẽ bởi những câu hỏi về kỹ thuật và triết lý.
Takeaway cá nhân của tôi: Đừng bao giờ đánh giá thấp sức mạnh của một câu chuyện đơn giản. '21 triệu là tối đa' là câu chuyện đã bán được Bitcoin cho cả thế giới. Phá vỡ nó, dù với lý do kỹ thuật chính đáng, cũng là tự sát. Và nếu một ngày nào đó, một hard fork thực sự xảy ra, tôi sẽ đứng về phía những người giữ cap. Bởi vì trong thế giới crypto, niềm tin là tất cả.
